‘Zorgwekkende stijging pgb-fraude bij combinatie wonen en zorg’

Pgb-houders die zowel zorg als woonruimte afnemen bij één zorginstelling zijn steeds vaker het slachtoffer van fraude. Dat zegt Martijn de Keizer, hoofd van het Informatie Knooppunt Zorgfraude (IKZ). 

Het IKZ is een eind 2016 opgericht samenwerkingsverband van negen organisaties* die zich bezig houden met controle, toezicht of opsporing van zorgfraude. Doel is de integriteit van de zorg te vergroten.

In 2016 zijn in totaal 447 signalen van zorgfraude binnengekomen bij het IKZ, zo blijkt uit de onlangs verschenen Rapportage Signalen Zorgfraude 2016Dat zijn er 19 meer dan in 2015. Grootste aantal vermoedens van fraude betreft de mondzorg, onmiddellijk gevolgd door de geestelijke gezondheidszorg. Veertien procent van alle signalen gaat over vermeende pgb-fraude, zo blijkt uit de rapportage.

Dat lijkt relatief gezien een hoog percentage, aangezien in heel Nederland ongeveer 150.000 mensen een pgb ontvangen. Klopt dat?

‘Daar doe ik geen uitspraak over, dat is niet de taak van het IKZ. Ik kan wél zeggen dat er door de Inspectie SZW (opsporingsorganisatie, onder andere op het gebied van grootschalige pgb-fraude, red.) niet voor niets fors wordt ingezet op pgb-fraude. Het gaat om misbruik van overheidsgeld en van geld van de premiebetaler, ten koste van kwetsbare patiënten.’

Om wat voor soort pgb-fraude gaat het vooral?

‘Enerzijds zie je dat sommige zorgverleners minder uren zorg leveren dan ze declareren. Anderzijds vraagt een aantal zorgverleners voor hun cliënten een hogere zorgindicatie aan dan nodig, om vervolgens een deel van het geld in eigen zak te kunnen steken. Over het algemeen zie je dat het geld vooral in de zakken van criminele zorgaanbieders verdwijnt. Maar het komt óók voor dat zorgverleners en cliënten samenspannen en een teveel ontvangen bedrag verdelen.’

Eén van de functies van het IKZ is het signaleren van trends in zorgfraude. Wat is op dit moment de belangrijkste trend?

‘Je ziet een zorgwekkende stijging van het aantal fraudezaken rond de combinatie van zorg en wonen. Dat valt ons echt op. Deze trend is ook al gesignaleerd door de Inspectie SZW en andere opsporingsdiensten. Het gaat om misbruik van budgethouders die woonruimte en begeleiding afnemen bij één organisatie. Deze cliënten zitten in dat geval helemaal vast in de klauwen van zo’n malafide zorgaanbieder, zijn totaal afhankelijk. De Inspectie Gezondheidszorg signaleert vaak dat er bij deze aanbieders grote problemen zijn met zowel de kwaliteit van de zorg als de veiligheid van de cliënten.’

Vijftig procent van de signalen is afkomstig van cliënten. Wat zegt dat?

‘Dat betekent dat Nederlandse zorggebruikers de weg naar het Meldpunt Zorgfraude van zorgtoezichthouder NZa (Nederlandse Zorgautoriteit, red.) goed weten te vinden. Dat vind ik heel positief.’

Het IKZ ‘verrijkt’ signalen van zorgfraude voor de aangesloten organisaties. Wat betekent dat concreet?

‘Wij kijken of we relevante informatie kunnen vinden over de betrokken zorgverlener of budgethouder. Daarbij maken wij gebruik van zowel open als gesloten bronnen; welke dat zijn kan ik niet zeggen. Ik wil fraudeurs niet wijzer maken dan ze zijn. Het doel is om de opsporing van de fraude zo kansrijk mogelijk te maken.’

Door onze redacteur Julie Wevers

*De bij het IKZ aangesloten organisaties zijn: Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), Zorgverzekeraars Nederland (ZN), Inspectie Gezondheidszorg (IGZ), Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid (Inspectie SZW), Fiscale Inlichtingen en Opsporings Dienst (FIOD), Belastingdienst, Centrum IndicatiestellingZorg (CIZ), Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en Openbaar Ministerie (OM)