‘Als kind kon ik nooit boos worden op mijn autistische broer’

Lotte Peters (18) maakte een bijzondere film over haar jongere broer met autisme en een verstandelijke beperking. ‘Mijn broer is geen wiskundewonder. Hij is een gewone autist en die kennen veel mensen niet.’

Door Julie Wevers

Lotte Peters (18) wilde een film maken die ‘inhoudelijk helder is én leuk is om naar te kijken.’ Daarin is zij geslaagd.  Romijn is een mooi persoonlijk relaas over opgroeien met een broer met autisme. De lichtvoetige monologen doen soms denken aan de Netflix-serie Atypical. Zo zet Peters haar inmiddels 12-jarige broer aan het begin van de film kort en krachtig neer met de woorden: Dit is mijn broertje Romijn. Hij is fan van Frozen, Super Mario, houdt van cola, én hij is klassiek autist. En zwakbegaafd. Mooie combinatie.

Tegelijkertijd is Romijn een goed gemaakte voorlichtingsfilm. Op precies de juiste momenten zoomt de film uit van het Zaandamse gezin om een bredere context te bieden. Dan legt autisme-expert Sander Begeer bijvoorbeeld uit wat autisme is, of waarom zogeheten ‘speciale interesses’ zo nuttig kunnen zijn voor mensen met autisme.

De professionaliteit van Romijn wekt verbazing aangezien de maakster pas 17 jaar oud was toen ze hem draaide. Het is haar profielwerkstuk waarvoor ze onlangs een 10 kreeg. In de filmwereld viel Peters op 16-jarige leeftijd al op met een tien minuten durende thriller. Romijn wordt binnenkort ingestuurd voor het Nederlandse Film Festival. 

‘Filmmaken zit mij echt in het bloed’, zegt Peters die op dit moment vwo-eindexamen doet. ‘Mijn beide ouders werken voor de televisie, mijn tante is casting director en mijn oom heeft een bioscoop in Maastricht.’ Toch gaat Peters na de zomer Liberal Arts and Sciences studeren, en géén film. ‘Er zijn teveel andere dingen die ik óók leuk vind, ik heb echt superveel interesses’, zegt ze. ‘Gelukkig kan ik film wél als bijvak nemen.’

Waarom besloot je deze film te maken als profielwerkstuk?

‘Aan een profielwerkstuk moet je minimaal tachtig uur besteden, dan kan het maar beter een onderwerp zijn dat je leuk vindt. Bij filmen ligt echt mijn passie en ik ben er ook goed in. Bovendien had ik de perfecte casus hier in huis voor een film over autisme.’

Wat is het doel van je film?

‘Ik wil graag dat meer mensen weten wat autisme inhoudt. Velen hebben hier toch een eenzijdig en geromantiseerd beeld van. Ze denken bijvoorbeeld dat álle mensen met autisme uitzonderlijke talenten hebben. Mijn broertje heeft echter helemaal geen bijzonder talent, hij is geen wiskundewonder. Hij is een gewone autist, maar die kennen veel mensen niet.

Daarnaast wil ik laten zien hoe het er nou aan toegaat in ons gezin, in de hoop dat anderen daarvan kunnen leren. Uit veel reacties begrijp ik dat mensen hier inderdaad iets aan hebben.  Een zus van een broer met autisme zei bijvoorbeeld nadat ze film had gezien: “Dus zo zit broer in elkaar, zo kan ik met hem omgaan.” Nu pas ziet ze hoe bijzonder het is om een autistisch broertje te hebben. Dat het  niet alleen maar iets negatiefs is, maar dat er ook veel positieve kanten aan zitten.’

Heb je zelf ook iets geleerd van deze film? 

‘Ik ben veel nieuwe dingen te weten gekomen, vooral dankzij de gesprekken met mijn ouders. Dat ging heel soepel: ze gingen naast elkaar zitten aan de keukentafel, ik zette de camera aan en er volgde een heel natuurlijk gesprek. Voor het eerst hoorde ik dat mijn vader lange tijd regelmatig jankend langs de kade in Zaandam liep omdat hij met zijn verdriet over Romijns diagnose niet terecht kon bij mijn moeder. Mijn ouders zijn heel erg verschillend, yin en yang. Mijn moeder is van het aanpakken, van het: hoppa zó gaan we het doen. Mijn vader heeft meer tijd nodig om dingen te verwerken. Ik wist niet dat het op deze manier was gegaan. Ik was destijds pas 8 jaar oud en mijn ouders kwamen toen natuurlijk niet naar mij om hun hart te luchten.’

Hoe is jouw relatie met Romijn?

‘Het is geen normale band. Als kind kon ik bijvoorbeeld nooit boos op hem worden omdat hij zichzelf niet goed kan verdedigen. Dan dacht ik: Oh Romijn, wat je nu doet is zó irritant….maar kon ik niks doen. Dat was best moeilijk. Altijd moet ik mij aanpassen aan hem, ons hele gezinsleven draait grotendeels om hem. Als hij naar een bepaald televisieprogramma wil kijken en ik naar een ander, dan is hij sowieso degene die zijn zin krijgt. 

Nu kan ik er wel tegen, maar als negenjarige had ik zelf óók veel aandacht nodig. Toen was ik vaak verdrietig. Gelukkig hebben mijn ouders daar altijd aandacht oog voor gehad. Dan vroegen ze: wat kunnen we doen om je beter te laten voelen? Ik was best wel een verwend kind; kreeg veel cadeautjes, zoals barbiepoppen kleren. Ook ging Romijn regelmatig naar een oppasmoeder en dan ondernamen mijn ouders iets met mij. Het was dus zeker niet zo dat ik ongemerkt de hele dag in een hoekje lag te huilen. Ik zei gewoon: ik voel me zo rot.’

Heb je ooit een zogeheten ‘brusjescursus’ gevolgd voor broertjes en zusjes van kinderen met autisme?

‘Nee, ik wist niet eens van het bestaan af. Nu vertoon ik tijdens zo’n cursus regelmatig mijn film en dat levert hartstikke mooie gesprekken op.

Wij leggen als gezin niet onze normen op aan Romijn, dat is voor sommige familieleden van kinderen met autisme echt een eye opener.  Romijn zit bijvoorbeeld heel veel achter zijn computer, maar wij respecteren dat omdat het voor hem een vlucht is uit een wereld vol prikkels. Wij begrijpen dat hij dan écht tot rust komt. Wij belemmeren hem daar dus niet in. Maar wij zeggen wél regelmatig tegen elkaar: kom we gaan Romijn even uitlaten, dan heeft hij even een break van zijn iPhone, tablet, tv of computer. Als wij de vuilnisbakken buitenzetten, dan loopt hij ook altijd even mee.’

Romijn is tijdens de Autismeweek 2018 op verschillende plekken te zien:

-3 april 20.15u De Fabriek – Zaandam

– 3 april 19.15u Lantaren/Venster – Rotterdam

– 4 april 19.20u Chassé – Breda

– 8 april 14.00u Lumière – Maastricht 

Lotte verzorgt Q&A in Rotterdam, Breda en Maastricht. Haar vader doet dat in Zaandam.

Op de Facebookpagina Romijn vindt u het laatste nieuws over vertoningen van de film.