Bijkomende problemen bij PDD-NOS

Naast de kernproblemen van PDD-NOS - de neiging zich afzijdig te houden van sociale contacten en daardoor minder goed gevoel voor het omgaan met anderen, inclusief de angst daarvoor - zijn er vele soorten bijkomende problemen.

Zintuiglijke verwerking

Veel kinderen met PDD-NOS verwerken zintuiglijke prikkels zoals zien, horen en voelen op een afwijkende manier. Soms te sterk en soms te zwak dan zijn ze hyper of hypogevoelig voor informatie die via ogen, oren of huid binnenkomt. Dat kan voor veel problemen zorgen. Denk bijvoorbeeld aan het niet goed voelen van temperatuurwisselingen en het instellen van badwater.

Eetproblemen

Ook eetproblemen kunnen ontstaan door de afwijkende manier van verwerken van zintuiglijke prikkels. Het eten kan als aangenaam maar ook als zeer onaangenaam ervaren worden. Vanuit de sterke behoefte aan routines of rituelen kan een meer of minder stereotiep eetpatroon ontstaan. Het kind wil bijvoorbeeld de maaltijd graag elke dag op hetzelfde tijdstip en wil altijd op dezelfde plaats aan tafel zitten.

Doordat kinderen met autisme vaak focussen op kleine details kan ook hierdoor het eetpatroon beïnvloed worden. Ze willen niet eten van een ander bord met ander bestek, en geen ander merk mayonaise, of ze willen niet dat het vlees de groenten raakt.
Soms weigeren kinderen iets te eten of te drinken waar ze voorheen geen probleem mee hadden. Het is mogelijk dat ze dan een koppeling maken tussen een onaangename ervaring en een detail. Bijvoorbeeld een kind dat zijn tong verbrandt aan de spinazie en daarna niets groens meer wil eten.

Ook kan het zijn dat kinderen geen hongergevoel hebben of problemen met smaak of textuur van voedsel.

Soms kan een gebrek aan controle over de spieren die een rol spelen bij het kauwen en slikken een oorzaak zijn van eetproblemen. Deze problemen worden doorgaans al duidelijk wanneer van borst- of flesvoeding op vast voedsel wordt overgeschakeld.

Problemen met ontlasting

Kinderen met een autismespectrumstoornis, waaronder ook PDD-NOS valt, hebben nogal eens problemen met hun stoelgang. Vaak is de oorzaak verstopping. Verstopping kan ontstaan als een kind een keer een pijnlijke ervaring heeft gehad met het naar de wc gaan, en daarna bang is geworden om te poepen. Het kind houdt zijn ontlasting op, waardoor het zich ophoopt in de darmen en harder wordt. Zo kan overloopdiarree ontstaan: het kind verliest onvrijwillig ontlasting. Kinderen kunnen hier angstig, somber of opstandig van worden. Gedragstherapie kan helpen dit probleem op te lossen, naast het behandelen van de obstipatie zelf.

Slaapproblemen

PDD-NOS is zelf geen oorzaak van slaapproblemen. Maar toch hebben kinderen met PDD-NOS er soms last van. Iets anders wat gepaard gaat met de diagnose moet dan het slaapprobleem kunnen verklaren. De wetenschap heeft nog geen antwoord op het feit dat kinderen met autisme vaak slaapproblemen hebben. Als oorzaak van slaapproblemen wordt vaak genoemd:

angst, niet veilig voelen, te veel stress
obsessief piekeren
het gevoel geen controle te hebben over de situatie
het concept gaan slapen niet ten volle begrijpen
hypergevoelig zijn voor omgevingsgeluiden, geuren, visuele prikkels, textuur van de stof van de nachtkledij of lakens
gevoelig zijn voor voedingsmiddelen zoals suiker of cafeïne
gebruik van medicatie, bijvoorbeeld Ritalin
te weinig melatonine aanmaken

Slaapproblemen zijn hardnekkig en gaan meestal niet vanzelf over, maar zijn in principe wel goed te behandelen.

Spraak-taalproblemen

Bij veel kinderen met PDD-NOS is er een afwijkende spraakontwikkeling. Soms komt de spraak pas laat op gang. Vaak is er door een afwijkende intonatie van de stem een 'ouwelijk' spraakgebruik. Meestal wordt taal door hen te letterlijk genomen.

Intelligentie

Volgens de laatste onderzoeken heeft 15-20% van de kinderen met een autismespectrumstoornis ook een verstandelijke beperking. Waarschijnlijk ligt dit percentage bij klassiek autisme iets hoger. Hoe hoog het percentage is bij PDD-NOS is niet duidelijk. Er wordt al 60 jaar onderzoek naar gedaan naar dit soort percentages. De uitkomsten zijn erg afhankelijk van de diagnostische criteria en het niveau van functioneren.

Motoriek

Veel kinderen met PDD-NOS bewegen zich houterig. Op jonge leeftijd wordt de neiging gezien op de tenen te lopen of met de armen te ' fladderen'.

Gelijktijdig voorkomende stoornissen (comorbiditeit)

Psychiatrische stoornissen gaan vaker dan gemiddeld samen met andere stoornissen. PDD-NOS gaat vaker dan gemiddeld samen met: ADHD, Het syndroom van Gilles de la Tourette (GTS), angststoornissen, dwangstoornissen en depressies. Ook kan er vaker comorbiditeit zijn met specifieke leerproblemen, zoals dyslexie en dyscalculie.

NLD (non-verbale leerstoornis)

Dit is een diagnostisch concept uit de neuropsychologie dat veel overlap heeft met de kinderpsychiatrische diagnose PDD-NOS. Het NLD-concept biedt handvatten voor begeleiding van kinderen met PDD-NOS. Lees meer hierover bij Wat is NLD?.

Lees verder bij: Oorzaak en gevolgen