Kinderen met ODD-CD

Over kinderen met een agressieve gedragsstoornis

In sommige levensfasen zoals de koppigheidsfase in de peuter-kleuterperiode of de puberteit is opstandig en agressief gedrag bij kinderen een vrij normaal verschijnsel. We spreken pas van agressieve gedragsstoornissen wanneer het gaat om ernstig negatieve gedragingen die vaker en sterker dan gemiddeld voorkomen, niet worden veroorzaakt door de omstandigheden en al langere tijd aanwezig zijn.

Agressieve gedragsstoornissen worden onderscheiden in oppositioneel opstandige gedragsstoornissen (ODD, Oppositional Defiant Disorder) en antisociale gedragsstoornissen (CD, Conduct Disorders). Samen worden deze gedragsstoornissen ook wel disruptieve stoornissen genoemd (DBD, Disruptive Behavior Disorder).

DSM

De termen ODD en CD zijn afkomstig uit de DSM (Diagnostic Statistical Manual of Mental Disorders) een van de meest gebruikte internationale classificatiesystemen in de geestelijke gezondheidszorg. Het is een groepering van stoornissen op basis van waarneembaar gedrag. Er worden kenmerken op een rij gezet die bij bepaalde problemen voorkomen en regels gesteld wanneer van een stoornis gesproken kan worden. Omdat de kennis over psychiatrische stoornissen toeneemt wordt de DSM regelmatig bijgesteld. In 2013 wordt de vijfde versie verwacht. De DSM zegt dus niets over de oorzaken, de gevolgen en de beste aanpak voor een kind. Dat soort informatie hoort wel bij de diagnose. Het is voor ouders soms moeilijk om alleen de negatieve gedragskenmerken van de DSM bij hun kind te noemen. Hun kind kan immers ook heel lief en aardig zijn. Het is voor de diagnose ook van belang om de positieve kanten van een kind in kaart te brengen. Die kunnen een ingang bieden bij de aanpak van de problemen.

ODD

ODD is een psychiatrische aandoening die in de DSM-IV is ingedeeld bij de ontwikkelingsstoornissen. Kinderen met ODD zijn moeilijk in de opvoeding, ongehoorzaam en in verzet, maken ruzie, zijn driftig en houden zich vaak niet aan de regels, maar feitelijk gewelddadig gedrag is niet aan de orde. Ze hebben vaak problemen in de sociale omgang, vooral met volwassenen maar ook met leeftijdgenoten. ODD komt bij 3,2% van de kinderen voor. Niet zelden gaat de aandoening samen met andere stoornissen, bijvoorbeeld ADHD of  autisme, waardoor de diagnose niet eenvoudig te stellen is.

Lees meer bij Kenmerken ODD-CD.

CD

Ook CD, de antisociale gedragsstoornis, valt onder de ontwikkelingsstoornissen. Deze kinderen vertonen voor hun omgeving niet-acceptabel gedrag. Ze kunnen agressief zijn of delinquent gedrag vertonen. Sommige kinderen zijn erg op zichzelf gericht en gaan niet veel met leeftijdsgenoten om. Als ze wel met een groep optrekken vinden ze vaak dat voor hen andere regels gelden. Hun contacten zijn erop gericht om er persoonlijk voordeel uit te halen. Ze hebben vaak een verminderd inlevingsvermogen. CD komt voor bij 2% van de kinderen en jongeren. Een antisociale gedragsstoornis komt vaak voor in combinatie met of als gevolg van andere stoornissen, bijvoorbeeld ADHD of een autismespectrumstoornis.

Lees meer bij Kenmerken ODD-CD en Bijkomende problemen ODD en CD.

Agressief gedrag

Een extreme vorm van antisociaal gedrag is agressief gedrag. Er kan onderscheid gemaakt worden in:

• fysiek agressief gedrag: stompen, slaan, schoppen, knijpen, vechten en vernielen
• verbaal agressief gedrag: schelden, kwetsen, bedreigen, pesten en vernederen
• relationeel agressief gedrag: buitensluiten van andere kinderen

Oorzaken

Lange tijd werd gedacht dat kinderen als een onbeschreven blad zonder eigenschappen werden geboren en antisociaal werden gemaakt. Nu weten we dat kinderen met bepaalde eigenschappen of in aanleg aanwezige eigenschappen worden geboren die hen eerder in een situatie brengen die dergelijk gedrag uitlokt. Bepaalde factoren brengen een groter risico op een agressieve gedragsstoornis met zich mee, bijvoorbeeld een laag IQ, een ontwikkelingsachterstand, taalproblemen, gebrek aan schuldgevoel, impulsiviteit, aandachtsproblemen, niet-consistente opvoeding, pesten en gepest worden.

Lees meer bij Oorzaak en gevolgen. Kijk ook bij Executieve functies.

Laatste wijziging: 21-03-2012