Kenmerken ASS per leeftijd

Kinderen met een autismespectrumstoornis als Asperger verschillen net zo van elkaar als andere kinderen. Daarnaast verschillen de kenmerken ook per leeftijd.

In diverse publicaties¹ komen we beschrijvingen van kenmerken van ASS per leeftijd tegen. Het betreft kenmerken van de volgende leeftijdsgroepen:

• kleuters
• basisschoolkinderen
• pubers

Kleuters met Asperger

De kleuters worden beschreven als kinderen die óf niet geïnteresseerd zijn in het spelen met andere kinderen, óf het spel van andere kinderen verstoren door hun eigen regels eigenzinnig te willen doorvoeren. Ze hebben moeite instructies op te volgen en vallen op door hun aparte gezichtsuitdrukkingen, wijze van lopen, spraak en stemgeluid. Ze kunnen geobsedeerd zijn door bepaalde spelletjes of speelgoed. Ook kunnen ze overgevoelig zijn voor geluid, aanrakingen of geuren en smaken.

Er zijn specifieke interesses die meer gedeeld worden met volwassenen dan met leeftijdgenoten. Volwassenen, met name ouders, kunnen in contact met het kind proberen leeftijdseigen gedrag te stimuleren door te reageren zoals leeftijdgenoten zouden doen.

Basisschoolkinderen met Asperger

Basisschoolkinderen met Asperger willen wel contact met leeftijdgenoten, maar weten niet hoe ze dat moeten realiseren. Ze pakken bijvoorbeeld iemand vast om met hem samen te spelen in plaats van het te vragen. Ze hebben de neiging om alles perfect te willen doen, maar weten niet hoe ze om hulp moeten vragen. Bijvoorbeeld een kind dat telkens weer een antwoord uitgumt, zelfs al is het papier al kapot.

De kinderen hebben moeite zich aan de regels te houden, zijn regelmatig van alles kwijt en roepen soms zonder enige aanleiding iets door de klas wat nergens op lijkt te slaan. De spreektrant is ouwelijk. Werken met constructiemateriaal gaat soms uitzonderlijk goed. Ze experimenteren met van alles, maar overzien geen gevaren. Een voorbeeld hierbij is dat van een jongen die een touw over de trap had gespannen en alleen geïnteresseerd was in het feit hoe zijn broer erover zou struikelen. Dat zijn broer gevaar zou kunnen lopen, kwam niet bij hem op. Ook inleven in gevoelens van anderen vinden ze moeilijk.

Op deze leeftijd is het raadzaam samen met het kind videobeelden van sociale situaties te bekijken en te analyseren en van commentaar en tips te voorzien.

naar boven

Pubers met Asperger

In de puberteit worden de problemen in de sociale omgang steeds duidelijker, zowel voor henzelf als voor hun omgeving. Ongeschreven regels zijn voor hen dikwijls een raadsel. ´Zoiets doe je niet of zeg je niet', is vaak op hen van toepassing.

De aansluiting met leeftijdgenoten mislukt vaak omdat er geen gedeelde interessen zijn. In groepen en dicht bij een ander staan kunnen ze soms niet verdragen. Ze kunnen problemen hebben om te eten waar anderen bij zijn en worden onrustig als de pauze nadert. Zich inleven in gevoelens van anderen vinden ze moeilijk. Ook snappen ze sarcasme, ironie en subtiele humor niet omdat ze alles letterlijk nemen.

Voor docenten kan de omgang met deze leerlingen lastig zijn. Ze houden soms hardnekkig vol aan de zelf gevonden strategieën en staan nauwelijks open voor correcties. Door het trage werktempo en hun neiging tot perfectie lopen ze soms vast door de aan zichzelf gestelde eisen.

naar boven

¹ Een beschrijving van kenmerken per leeftijd is onder meer te vinden in de publicatie: "Asperger Syndrome, A Practical Guide for Teachers", door Val Cumine, Julia Leach en Gill Stevenson

Laatste wijziging: 19-04-2012