Oorzaken en gevolgen problematische gehechtheid

Oorzaken

Allesbepalend voor een goede gehechtheid is de interactie tussen kind en opvoeder. Een gehechtheidsrelatie heeft als kenmerk veiligheid. Daarom kan het ontbreken van veiligheid ten grondslag liggen aan het ontstaan van gehechtheidsproblemen. Een ouder moet zich kunnen inleven in wat een kind voelt en nodig heeft.

Een belangrijke risicofactor voor het ontstaan van problematische gehechtheid is mishandeling of verwaarlozing. Dit kan fysieke of psychische mishandeling zijn. Bij psychische mishandeling treitert een ouder zijn kind, bijvoorbeeld door het afpakken van speelgoed. Verwaarlozing kan fysiek zijn, maar ook emotioneel. Bij emotionele verwaarlozing is het opvoedingsklimaat schadelijk voor een kind.

Kind- en ouderkenmerken zijn ook van invloed. Bij een kind met een verstandelijke of lichamelijke beperking of een autismespectrumstoornis (ASS) kan het voor een opvoeder moeilijker zijn sensitief en responsief te reageren op signalen. Ook de eigen gehechtheidsrelatie van een opvoeder is van invloed op de gehechtheid.

 

Gevolgen

Uit diverse onderzoeken blijkt dat een onveilige gehechtheid op jonge leeftijd later tot ontwikkelingsproblemen en psychopathologie leidt. Zo vertonen deze kinderen meer externaliserende gedragsproblemen dan veilig gehechte kinderen. Voor gedesorganiseerd gehechte kinderen is dit risico op gedragsproblemen het grootst. Het is een risicofactor voor antisociaal gedrag.

Lees meer in de Richtlijn Problematische gehechtheid. De richtlijn bevat handvatten voor signalering, diagnostiek en behandeling van problematische gehechtheid bij jeugdigen van drie tot achttien jaar. Een belangrijke boodschap van deze richtlijn is dat herstel van een problematische gehechtheidsrelatie altijd mogelijk is, door continue en sensitieve zorg van de ouder.

Een problematische gehechtheidsrelatie gaat nogal eens samen met probleemgedrag bij de jeugdige, vooral als de gehechtheidsproblemen ernstig zijn. Daarom wordt er ook altijd aanvullende begeleiding gezocht voor de omgang met gedragsproblemen. Hierbij kan gebruik gemaakt worden van de Richtlijn Ernstige gedragsproblemen.