Passend onderwijs heeft tijd nodig

Lectorale rede 'Onbekend maakt onbemind: onderwijszorg in de keten'

Vrijdag 11 maart 2011 sprak Windesheim-lector Ria Kleijnen haar lectorale rede 'Onbekend maakt onbemind: onderwijszorg in de keten' uit. Zij vindt de uitgangspunten voor passend onderwijs in het wetsvoorstel prima, maar de manier waarop er bezuinigd wordt schrijnend.

Ria Kleijnen ziet het onderwijs als 'vindplaats' voor zowel zorg als onderwijs en leerlingenzorg en vindt dat de school de regie moet voeren. Natuurlijk in nauwe samenwerking met ouders en de professionele en maatschappelijke 'ketenpartners'. Dit zijn bijvoorbeeld de huisarts, jeugdzorg, maatschappelijk werk, jeugd- en sportverenigingen. Hiermee onderschrijft zij de intenties van de minister van Onderwijs op het gebied van passend onderwijs.

Kleijnen is het echter niet eens met het ontbreken van een veranderperiode en de grote financiële korting op het budget voor passend onderwijs. De overheid kan niet zo snel met zo weinig middelen een verandering bewerkstelligen.

Kijk wat het kind wél kan

In haar lectoraat 'Onderwijszorg en samenwerking in de keten' richt Ria Kleijnen zich op de samenwerking tussen docent en de omliggende organisaties. Haar collega-lector Sui Lin Goei richt zich meer op de relatie tussen leerkracht en kind. Hierdoor vullen ze elkaar goed aan.

Beide lectoren vinden dat er in het onderwijs uitgegaan moet worden van wat het kind wél kan. De hulp die geboden wordt aan leerlingen met een rugzakje kan dan ook veel vaker opgevangen worden door leraren in het regulier onderwijs. Daarvoor is het wel nodig dat leraren met diversiteit kunnen omgaan.

Verandering van mindset

De aanpak die OCW nu heeft gekozen, gaat volgens Kleijnen voor grote problemen zorgen. Er is een verandering van 'mindset' nodig om het opvoedkundige aspect van kinderen met speciale behoeften in te passen in het reguliere onderwijs. Leraren moeten gaan zien dat het omgaan met verschillen er niet bij kómt, maar erbij hóórt. Ze moeten beseffen dat ze niet alleen verantwoordelijk zijn voor boeiend en enthousiasmerend onderwijs maar dat ze ook een heel belangrijk 'instrument' zijn om jonge mensen te ondersteunen in hun ontwikkeling.

Een dergelijke professionaliseringsslag bij reguliere scholen heeft zeker een periode van vijf tot tien jaar nodig. De doelstelling van het lectoraat om passend onderwijs in te bouwen in de curricula van de lerarenopleidingen en pedagogische opleidingen is dan ook van groot belang.

Bezuinigingen

De vergaande korting op financiële middelen bedreigt de professionalisering in het regulier onderwijs ernstig. De overheid stelt dat er geen leerlingen meer tussen wal en schip mogen vallen, maar er zal dan wel een potentieel aan professionals en voorzieningen aanwezig moeten zijn dat deze leerlingen 'opvangt'. Er wordt flink bezuinigd op de Regionale Expertise Centra, die kinderen met fysieke of opvoedkundige problemen ondersteunen. Deze expertise zou op natuurlijke wijze naar het regulier onderwijs moeten vloeien, maar de overheid laat dit over aan de markt. Het gevaar dat leerlingen die niet 'passen' in het reguliere systeem nog sneller verwezen worden naar geïndiceerde zorg en jeugdgezondheidszorg is reëel aanwezig, met alle gevolgen vandien.